منظور از سهام‌های شاخص‌ساز سهامی هستند که بازدهی مثبت یا منفی آنها بیشترین تاثیر را بر روی شاخص کل دارد، در واقع صعود یا نزول سنگین سهام شاخص‌ساز، به تغییرات چشمگیر شاخص کل منجر می شود.
سهام شرکتهای بزرگ به راحتی می توانند شاخص کل را تحث تاثیر خود قرار دهند. از طرفی شرکتهای بزرگ بازار سرمایه، تعداد معاملات بیشتر و نقدشوندگی بالاتری نیز دارند.
یکی از استراتژی‌هایی که همواره بین معامله‌گران مختلف مورد بحث است، بزرگی و کوچکی شرکت‌هاست. حال منظور از سهام‌های شاخص‌ساز سهامی هستند که بازدهی مثبت یا منفی آنها بیشترین تاثیر را بر روی شاخص کل دارد، در واقع صعود یا نزول سنگین سهام شاخص‌ساز، به تغییرات چشمگیر شاخص کل منجر می شود.
سهام‌های شاخص‌ساز را سهام شرکتهای بزرگ پذیرفته شده در بورس تشکیل می دهند، سهامی که بیشترین تعداد سهام و بیشترین ارزش بازار و بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص داده‌اند. شرکتهای بزرگ بورس عموما به عنوان سهام شاخص‌ساز شناخته می شوند. از آنجایی که ارزش بازار و ارزش معاملات این شرکت‌ها بسیار بیشتر از شرکتهای کوچک است، بنابراین تاثیرگذاری هر کدام از این شرکت‌ها نیز بر شاخص کل به مراتب بیشتر از شرکتهای کوچک خواهد بود. به عنوان مثال در تاریخ 11 مرداد، سهمی مانند بکاب با وجود صف خرید بودن، تنها 0/31 واحد بر شاخص کل تاثیر گذاشت ولی در مقابل سهمی مانند شستا، 5301 واحد در رشد شاخص موثر بود.
لیست شرکت های شاخص ساز بورس
لیست شرکت های شاخص ساز بورس در تاریخ ۶دی ماه ۱۳۹۹ بر اساس حروف الفبا:
اخابر، پارس، پارسان، تاپیکو، جم، حکشتی، خساپا، خودرو، رپنا، شبندر، شپدیس، شپنا، شتران، شستا، فارس، فخوز، فملی، فولاد، کچاد، کگل، نوری، همراه، وامید، وبصادر، وبملت، وپارس، وپاسار، وتجارت، وغدیر و ومعادن.
تاثیرات سهام در شاخص و سهام شاخص ساز
همانطور که گفته شد شاخص کل مبنای ارزنده بودن حال حاضر بازار بورس اوراق بهادار است که میانگین وزنی-ارزشی سهام را مشخص میکند، باید اشاره کرد که با توجه به فرمول شاخص کل، تمامی سهام تاثیرگذاری یکسانی روی شاخص ندارند و همین طور برعکس آن نیز صادق است و سهام بعضی از صنعت ها جزو سهام شاخص ساز بازاربورس اوراق بهادار نیستند.
روند شاخص تاثیر گذاری بسیاری بر سهام دارد، یعنی زمانی که شاخص کل صعودی میباشد اکثر سهام روند رو به رشدی دارند و زمانی شاخص روند نزولی در پیش میگیرد اکثر سهام چه ارزنده و چه غیر ارزنده با هم ریزش میکنند و به اصطلاح خشک و تر بازار با هم می‌سوزند.
حال باید گفت سهامی که در بازار ارزش بیشتری دارند و تعداد سهام آنها بیشتر است مانند فولاد و یا هلدینگ خلیج فارس که سهام بزرگتر هستند تاثیر گذاری و تاثیر پذیری بیشتری بر شاخص کل دارند که به آنها سهام شاخص ساز نیز می‌گویند، زمانی که شاخص کل صعودی باشد پیشنهاد می‌شود این چنین سهام شاخص‌سازی خریداری شود و زمانی که شاخص کل منفی باشد باید سهامی که تاثیر پذیری کمتری از شاخص کل دارند و جزو سهام شاخص ساز نیستند (مانند سهام زقیام و چکاپا) خریداری شود.
ارتباط شاخص کل و سبد سهام شاخص ساز
اصل تاثیرات سهام بر شاخص، برای صنعت ها هم صدق میکند یعنی صنایع بزرگتر مانند شیمیایی ها و فلزات اساسی تاثیر بسیار بیشتری بر ساخت روند شاخص دارند، در زمانی که شاخص کل صعودی باشد بهتر است که در سبد سهام شما یک سهم از این صنایع بزرگ و ارزشمند که از سهام شاخص ساز است، وجود داشته باشد. زمانی که شاخص روند مناسبی ندارد سبد سهام خود را باید با صنایع کوچکتر مانند زراعت و یا محصولات کاغذی تکمیل کنید.
به طور کلی ویژگی های زیاد برای شناسای سهام شاخص ساز و سهامی که تاثیر زیادی در شاخص کل دارند وجود دارد که مهم‌ترین‌های آن تعداد برگه سهم این شرکت ها و ارزش بازار این شرکت ها است و برای بدست آوردن لیست این شرکت ها از سایت TSETMC.ir و قسمت ۳۰ شرکت بزرگ می‌توان استفاده کرد.
